Inmiddels is duidelijk wat de schade is die de kredietcrisis heeft aangericht (tot 31/12/2008): 50 biljoen dollar of 50.000 miljard dollar. Let wel, dat is net zoveel als het Bruto National Product (BNP) van alle landen ter wereld tesamen! (bron: Bloomberg.com)
Het fractional reserve banking system
 Banken lenen geld uit op grond van het fractional reserve banking system. Dit houdt in dat een bank slechts een fractionele hoeveelheid tegenwaarde op de balans dient te hebben om geld uit te kunnen lenen aan derden. Met de nadruk op 'tegenwaarde', want in de meeste gevallen is er niet eens sprake van geld, maar uitsluitend van schuldbekentenissen. Wanneer u een hypotheek afsluit bij Bank A, dan tekent u voor het geleende bedrag een schuldbekentenis bij die bank. Op grond van die ene schuldbekentenis mag de bank, afhankelijk van de regels van de toezichthouder, maximaal 9 keer dat bedrag aan anderen uitlenen (10% reserve - zie afbeelding). Dit proces kan zich gewoon herhalen, zolang Bank A maar steeds 10% aan tegenwaarde aanhoudt. ING Bank presenteerde in februari 2009 haar jaarcijfers, en daaruit bleek dat de verhouding tussen eigen vermogen en activa maar liefst 1 op 50 te zijn. In de VS zijn er meerdere banken die dat nog met gemak overtreffen!
Eigenlijk zijn banken net enorme witwas machines: je stopt er een 'zwarte' schuldbekentenis in, en na een spoeling komt er een veelvoud aan 'witte' leenbriefjes uit. Sterker nog, dat wat banken doen is een gelegaliseerde vorm van vals geld drukken! Let wel, er is geen enkele andere organisatie die een dergelijke praktijk legaal zou mogen toepassen. Een autodealer die dezelfde auto verkoopt aan 50 klanten gaat gewoon de bak in! Er zijn wel verhalen bekend van drugsdealers die één partij drugs verkochten aan meerdere klanten, maar niemand heeft daarna ooit meer iets van ze vernomen ...
Drijfzand-scenario
Maar stel nou dat die eerste hypotheeklening van Bank A was gebaseerd op drijfzand? Veel van de hypotheken werden immers verstrekt op grond van 'creative financing'. Tja, dan zakt het fractional reserve banking system door haar fragiele hoeven en is het leed niet te overzien! Een aantal omstandigheden in de VS die duidelijk wezen op drijfzand:  De huizenprijzen waren in korte tijd met tientallen procenten gestegen - ofwel een overspannen huizenmarkt, die vroeg of laat zou bekoelen. De VS zit sinds 2008 dan ook in een onvermijdelijke bear market;Iedereen had recht op een koopwoning, volgens Bush, ook als je geen geld had - en dus werden salarisstroken vervalst of 'opgewaardeerd'; Hypotheken werden massaal verstrekt op grond van variabele rentes - de stijgende rente zorgde ervoor dat Amerikanen de hypotheek niet meer konden aflossen, en in paniek teruggrepen op massaal verstrekte creditcards - wat de situatie natuurlijk alleen maar verergerde; Bij het afsluiten van de hypotheek werd rekening gehouden met verdere prijsstijgingen van koopwoningen ("housing prices never fall") - toen de prijzen hard daalden bleken de (te hoge) hypotheken niet meer in verhouding te staan tot de (gedaalde) waarde van het onderpand. Er moeten hierop nog steeds herwaarderingen worden doorgevoerd!
Deregulatie van de financiële markten
Het drijfzand-scenario was allang voorzien, maar banken konden door de vergaande deregulatie van de financiële markten lange tijd haar gang gaan. Dat hebben ze in de VS geweten. Banken hebben er garen bij gesponnen, want zonder toezicht (het 'wonder' van de vrije markt ideologie) konden ze haast ongelimiteerd geld produceren, waarop ongelimiteerd rente kon worden verdiend. U las het goed: banken produceren geld. Géén bankbiljetten, maar getalletjes op uw digitale bankrekening. Op dit moment is nog geen 5% van al ons geld gedrukt op papier. De rest is digitaal geproduceerd door banken.  Geld en goud zijn al jaren ontkoppeld, dus als het fout gaat dan is uw papiergeld straks net zoveel waard als toiletpapier. Echter, hoe meer geld er wordt geproduceerd, des te hoger is de inflatie. Als een centrale bank de interbancaire rente verlaagt (dat is het rentetarief wat banken betalen aan de centrale bank), dan zullen de consumptieve bestedingen en investeringen toenemen. Door de toename van de hoeveelheid geld zal de inflatie oplopen. Ofwel, voor hetzelfde geld kun je minder kopen. Veel politicy verkiezen deze maatregel boven een belastingverhoging, maar feitelijk hebben ze dezelfde uitwerking.
Het toezicht, voor zover aanwezig, bestond uit grote accountancy firma's en credit rating agentschappen. Beiden hebben nadrukkelijk gefaald, en waren kennelijk in de verwachting dat het equilibrium van een vrije markt een crisis als deze vanzelf zou voorkomen. Een groot misverstand, wat door de media wordt opgeworpen, is dat de regering Bush verantwoordelijk is voor de deregulatie van de financiële markten. Dat is niet het geval: de deregulatie (het verminderen van regels) was al véél langer aan de gang en Bush heeft daar weinig tot niets aan toegevoegd. Het enige wapenfeit is een oproep in 2002 van Bush, waarin Amerikanen worden aangespoord om een eigen huis te kopen. Mede door de extreem lage interbank rate van 1%, die The Fed had ingesteld als reactie op de Internet Bubble van 2000, waren hypotheken spotgoedkoop. Kort na de toespraak van Bush volgt een enorme stijging van het aantal hypotheken. Het doel was om tot 2010 minimaal 5,5 miljoen meer huiseigenaren te hebben.
Massale afschrijvingen op subprime hypotheken
Banken verstrekken hypotheken. Maar wist u dat banken die hypotheken weer doorverhandelen als schuldpakketten? Die pakketten, CDO's genaamd ofwel Collateralized Debt Obligations, bestaande uit opgeknipte hypotheken en andere leningen, moesten worden gewaardeerd en daarvoor bestaan credit rating maatschappijen, zoals Moody's en Standard & Poor's. Een rating van een pakket schulden (hypotheken, leningen, etc.) zou eerlijk moeten gebeuren, maar u raadt het al: de credit rating maatschappijen maakten het plaatje steeds een stuk mooier dan ze in werkelijkheid was. Deze CDO's bestaan weer uit verschillende risicoprofielen. Slechte leningen (lage credit rating) zorgen voor meer risico, en dus geeft de verkoper hier een hogere premie op (rente). De relatief goede leningen (hoge credit rating) leveren minder rendement op, en worden in de regel ook gekocht door instanties die niet veel risico mogen lopen, zoals pensioenfondsen. CDO's worden in de regel verzekerd tegen 'default gaan', ofwel tegen het risico dat de onderliggende leningen van de CDO niet meer worden terugbetaald. Dat noemen we een Credit Default Swap. De houder van de CDO betaalt dan aan een derde (de verzekeraar) een vaste premie per jaar. De verzekeraar garandeert op haar beurt het volledig bedrag van de CDO aan de houder, als de CDO default gaat. Juist door deze constructie zijn naast de banken ook de verzekeraars betrokken geraakt bij de huidige kredietcrisis.
 Dit hele proces (o.a. van kunstmatige opwaarderingen van samengestelde schuldpakketten) vond zijn Waterloo toen de huizenmarkt plots in elkaar klapte en een onberekende hoeveelheid wanbetalers opleverde. Onberekend in relatie tot de ratings. Banken vingen dat in eerste instantie op door de rente te verhogen, om op die manier het hogere risico in te calculeren. Die hogere rente veroorzaakte echter een tweede golf van wanbetalers - de gemiddelde Amerikaan kon simpelweg geen hypotheek betalen als deze 10 jaar rentevast was geweest. Het was een kwestie van tijd. De tijdbom onder de bogus hypotheken en de overtrokken huizenmarkt klapte uit elkaar. Banken moesten hun secure bonds (CDO's) op grote schaal herwaarderen (en daar komt nog een grote golf achteraan) en massale afschrijving volgden. Op dit moment lenen de banken elkaar bijna geen geld meer. Geen enkele bank weet namelijk nog of de tegenpartij morgen nog zijn deel van de transactie kan nakomen. En als die bank omvalt, neemt hij de andere partij vrijwel zeker mee in zijn val. Daar ligt een gigantisch probleem. En dat probleem komt doordat banken welliswaar een enorme voorraad schuldbekentenissen hebben, maar nauwelijks eigen vermogen om grote afwaarderingen op te vangen!
 We praten hier nog altijd over virtueel geld. Als een bank 200 miljard aan slechte leningen moet afschrijven, dan is dat omdat de securities rond hypotheken en andere leningen wederom zijn geherwaardeerd. Waarom is dit problematisch? Als de bank u een lening heeft verstrekt van 500.000 Euro op grond van een tegenwaarde, die er feitelijk niet meer is, dan hebben ze u lucht gegeven. U kunt er prima een huis van kopen, omdat de ontvangende bank in diezelfde lucht handelt. Maar als de ene bank niet meer in kan staan voor hun kant van de transactie, dan valt het banksysteem als een kaartenhuis in elkaar!
Sparen versus lenen
Als u denkt dat banken geld uitlenen op grond van het spaargeld wat zij van anderen in beheer hebben, dan heeft u het goed mis! ING Bank had in februari 2009 25 miljard eigen vermogen, maar ruim 1.200 miljard aan leningen uitstaan! Ofwel de 50 Euro's die uitgeleend zijn aan anderen worden gedekt door maar 1 Euro aan eigen vermogen (waaronder uw spaargeld). Conclusie: als u spaargeld heeft uitstaan bij de ING Bank, denk dan niet dat het daar nog ligt als de bank (onverhoopt) omvalt. Dit geldt overigens voor de meeste spaarbanken!
Hoe komt de Amerikaanse overheid aan geld?
 In de VS kennen we een centrale bank, genaamd Federal Reserve of The Fed (1913), welke geleid wordt door Ben Bernanke (opvolger van Alan Greenspan). The Fed is géén eigendom van de staat, ondanks dat de naam anders doet vermoeden, maar is het privébezit van een aantal grote banken. The Fed is dus opgericht om banken te beschermen en niet om de belangen van de Amerikaanse burger te verdedigen. Als de Amerikaanse overheid geld nodig heeft, dan kan zij hiertoe een lening afsluiten bij The Fed (in de vorm van bonds cq. obligaties). Dat is raar, vindt u niet? De overheid, die voor geld moet aankloppen bij een commerciële instelling? Maar ... is diezelfde overheid niet net met een reddingsplan gekomen voor de banken en heeft zij daarvoor niet een lening afgesloten van een kleine 750 miljard bij ... The Fed?! Hoe gek kun je het maken?!
En wie betaalt de rente over dat zelfreddingsplan? Precies, de Amerikaanse belastingbetaler! Vraagt u zich nu nog steeds af waarom er in de VS bankhervormingen nodig zijn? "If the American people ever allow private banks
 to control the issu(anc)e of their money (currency),
first by inflation and then by deflation,
the banks and the corporations that will grow up around them, will deprive the people of all property until their children will wake up homeless on the continent their fathers conquered.
The issuing power should be taken from the banks and restored to the people, to whom it properly belongs.
The modern theory of the perpetuation of debt has drenched the earth with blood, and crushed its inhabitants under burdens ever accumulating" Thomas Jefferson - former US President
Oorlog als middel, niet als doel
Een land in oorlog heeft geld nodig. Heel veel geld. En geld kost rente. Banken leven van rente. Door de macht die de banken over de Amerikaanse overheid hebben, en daarmee over de Amerikaanse burger, was het een kleine moeite om de VS naar een oorlog toe te bewegen. Al dat wapentuig en die salarissen kosten een vermogen, en dat wordt wederom van The Fed geleend. Dat de schuld van de Amerikaanse burger daardoor skyhigh opliep, was voor The Fed dus geen enkel probleem!  De media speelt in dit verhaal een cruciale rol. Zonder de mediale beïnvloeding is een overheid vleugellam. Vraagt u zich nooit af waarom er niet dieper journalistiek wordt gegraven naar de achtergronden van de aanslagen op de World Trade Centers? Denkt u echt dat Bin Laden leider is van Al Qaida? Bent u ervan overtuigd dat er uberhaupt een wereldwijd terroristennetwerk bestaat? Als u op dergelijke vragen bevestigend antwoordt, dan bent u door de media met succes gehersenspoeld!
Datzelfde gebeurde in het Verenigd Koninkrijk rond 1780 ook al toen de term 'onderwereld' door het parlement werd verzonnen, en kruimeldieven massaal werden verbannen naar Australië (terwijl u op school toch geleerd had dat het om vreselijke moordenaars en kinderverkrachters ging!). In Engeland ging het toen voornamelijk om de belangen van de grootgrondbezitters. In de VS gaat het nu om banken en enkele stinkendrijke families, zoals de Rothschilds.
Schaarste als basis voor een economie
Wat zou een brood kosten als er een overvloed aan grondstoffen zou zijn? Wat zou de benzineprijs worden als olie er in overvloed is, of alternatieve energiebronnen het mogelijk maken om onbeperkt te reizen?  Met andere woorden: wat kost iets, als de voorraad aan grondstoffen onuitputtelijk is? Antwoord: niets of zo goed als niets. Geen beste basis voor een economie, die voortdrijft op schulden. Of het nou goud is, of diamanten, of heroïne of water: schaarste bepaalt de prijs. En dit betekent dat als je de macht hebt om de schaarste te bepalen, dat je daarmee ook de prijs bepaalt. De oorlog in Irak is een oorlog om grondstoffen. En daarmee om de macht om (mede) de schaarste van olie te bepalen. Het alternatief, dat Saddam Hoessein die macht zou hebben verworven (door naast Irak ook over de voorraden van Koeweit en Saudi Arabië te beschikken) was voor Amerika een doemscenario. Amerika wilde de schaarste van olie bepalen, en de aanvoer veilig stellen. En de banken wilden hun oorlog om de rente inkomsten te maximaliseren. De oorlog in Irak was, zoals zoveel oorlogen, 'a match made in hell'. Amerika heeft geen enkel belang bij een democratisch, stabiel Irak: het is veel goedkoper om controle te houden over een verdeeld Irak - ergo, devide and rule! Wist u dat vóór de inval van Afghanistan de productie van papaver door de Taliban vrijwel volledig was vernietigd, en na de inval weer volledig is opgebouwd. Momenteel exporteert Afghanistan, onder Amerikaanse bezetting, meer dan 90% van de wereldwijde opium. Ook hier beheerst Amerika de schaarste ...
Effecten van de kredietcrisis
Het mag duidelijk zijn dat de oorzaak van de kredietcrisis in de VS niet ligt in de deregulering van de financiële markten en het misbruik wat daaruit volgde. De oorzaak ligt in de menselijke natuur. Het onophoudelijke verlangen naar méér (beter, groter, duurder, hoger, etc.) verleidt de mens naar de rand van de afgrond, waar de bloemetjes het mooist zijn ... en de kans op een val het grootst! - zoals ook Peter Barrings, Chairman van het fameuze Barrings Brothers (denk aan Nick Leeson) al eerder ondervond.  Natuurlijk zullen we deze crisis gewoon moeten uitzitten, daar ontkomen we niet aan. En natuurlijk doet elke individuele overheid wat binnen haar mogelijkheden ligt om het leed te verzachten. Maar zolang The Fed zonder enige vorm van audit kan blijven functioneren, is elke oplossing niet meer dan een doekje voor het bloeden. Maar dan wel van een slagaderlijke bloeding, en dan is knevelen toch echt de enige remedie. De vraag is of amputatie daarna nog voorkomen kan worden! In de VS gaan ondertussen steeds meer stemmen op om The Fed uit te kopen (het zou gaan om een bedrag van 450 miljard dollar), of vergaand te controleren en te reguleren. Maar of de burgers het gaan winnen van de moderne aristocratie (banken) valt te bezien. Het verleden heeft geleerd dat hiervoor eerst een zware depressie nodig is, die daarna pas wordt gevolgd door een revolte. De tijd zal het leren, maar het zal mij niet verbazen als we in 2010 of 2011 zoiets gaan zien. U zult tegen die tijd blij zijn dat u daar niet woont!
Europa als hernieuwd centrum van de wereld
Een veelgelezen mening is dat - terwijl de VS door het slijk gaat van haar eigen ongebreidelde hebzucht - Europa zich zal gaan opstellen als het nieuwe centrum van de wereld. Tijdens het voorzitterschap van de EU door de Franse President Nicolas Charkozy werd al een vleugje van die ambitie zichtbaar en de verwachting is dat komende voorzitterschappen die ambitie meer en meer zullen tentoonspreiden. U zult tegen die tijd blij zijn dat u hier woont!
Het Obama effect
 De rol van Obama in dit hele verhaal is voor mij ambivalent. Of anders gezegd: het kan vriezen of het kan dooien. Als geen andere president voor hem heeft Obama een manier gevonden om buiten de media om te communiceren met zijn achterban. Dat zou van belang kunnen zijn. De geschiedenis pleit in ieder geval niet voor zijn plannen. President Roosevelt probeerde in 1932 (na ' the great depression') mensen ook weer massaal aan het werk te zetten door enorme overheidsuitgaven en belastingverlagingen. Het hielp niet, en een ' run on the banks' volgde. Alleen door een scam, namelijk de invoering van de Federal Deposit Insurance Cooporation of FDIC - a lender of last resort, wist hij het vertrouwen in de banken ter herstellen en een totale ineenklapping van de economie te voorkomen. In werkelijkheid kon de FDIC maar 0,5% van het totale spaargeld uitbetalen als het erop aankwam. Het publiek trapte echter in de illusie en de rust keerde terug. Eén jaar later, in 1933, werd de dollar losgekoppeld van het goud, zodat het fractional banking system zich vrijuit kon ontwikkelen. Later zou Nixon daar nog een duwtje aan geven. Daar ligt tot op de dag van vandaag de basis van onze huidige kredietcrisis. In 1993 deed afgevaardigde Henry B. Gonzalez van Texas wel een poging om The Fed onder controle te krijgen. Alan Greenspan wist dit te voorkomen, gesteund door .. Bill Clinton, die meende dat een dergelijke actie het vertrouwen in The Fed zou ondermijnen. En de media doet u ondertussen geloven dat de slemiel van de klas, George W. Bush, de oorzaak van de crisis is.
 De vraag is volgens mij niet of Obama de gevolgen van de kredietcrisis kan bestrijden, maar of hij de oorzaken kan wegnemen. Daarvoor moet het publiek zich eerst bewust worden van de oorzaken van de crisis (The Fed, het fractional reserve system, de goudontkoppeling en de hebzucht). Dat alleen kan een einde maken aan de huidige en toekomstige crises. Maar als ik de volgevreten Amerikaanse fastfoodjunkie in mijn achterhoofd houd, die jarenlang gemanipuleerd is door de media, en domgehouden op de high schools, dan schud ik het hoofd. Ik zet mijn geld op Europa!
Wilt u meer weten over dit onderwerp?
Bekijk dan eens twee heel interessante video's over dit onderwerp (beide Nederlands ondertiteld): Zeitgeist, The movie - 2007 - 2008 Of bekijk het onderstaande filmpje eens: | De auteur, Edwin Korver (43), is enige jaren werkzaam geweest als ICT consultant rond dealingrooms van internationale banken; ondermeer namens Dow Jones en CMG Finance. Hij heeft diverse trainingen gevolgd in Londen voor FOREX, securities en derivatives. |
|
